1. Felsefi Akımlar
2. Felsefe'nin Çeşitleri

İdealizm

• Değerler ve bilgi mutlak değişmezdir.
• Gerçek sadece bilimsel yöntemle değil sezgiyle de elde edilir.
• Gerçek bilgi aklın ürünü olan bilgidir.
• İyi, doğru, güzel gibi kavramlar değişmez olduğu için evrenseldir.
• Temel amaç kişiyi Tanrı’ya ulaştırmaktır. Yani özüne döndürmektir.
• Doğruluk = Tutarlılık olarak görürler.
• Konu alanı ve bilgi merkezli bir anlayış vardır.
• Deney + sezgiyi destekler.
• Metafizik bilgiyi destekler.

Realizm

• Var olan her şey gerçektir.
• Sezgiyi ve metafiziği reddeder.
• Dış dünya algılamadan bağımsızdır. Algılamasak dahi vardır.
• Doğruluk = Varlıktır tezini savunurlar.
• Gerçek sadece bilimsel yöntemle elde edilir.
• Sadece deneyi destekler.
• Kültürel mirasın aktarılması önemlidir.

Pragmatizm

• Deneyime dayalı olduğu için amaç ve yöntemler esnektir.
• %100 doğruluk ya da yanlışlık diye bir şey yoktur.
• Çıkış noktası konu değil, çocuktur.
• Bireysel farklılıklar önemlidir.
• Mutlak, genel geçer ya da evrensel doğru yoktur.
• Doğruluk = Faydalı olduğu kadardır.
• Bilgiyi değil, öğrenmeyi öğrenmek esastır.

Varoluşçuluk

• Anahtar kelime özgürlüktür.
• Eğitimin temel amacı özgürlüklerin artırılmasıdır.
• Her öğrenci kendi değerler sistemini oluşturmalıdır.
• Öğretmen kişilik gelişimine yardım eden kişidir.
• Eğitim akademik becerilerden çok, kişilik gelişimini sağlamalıdır.

Naturalizm

• Gerçek doğadır ve insan doğal bir varlıktır.
• Eğitim, kişinin doğal ortamında öğrenmesine imkan tanımalıdır.
• Yaparak yaşayarak öğrenmenin birincil kaynaklar içerisinde gerçekleştirilmesini savunurlar.

Ampirizm (Empirizm, Deneycilik)

Ampirizm, bilgimizin kaynağında, yalnızca deneyin bulunduğunu söyleyen akımdır. Ampirizme göre insan aklında doğuştan gelen hiçbir bilgi yoktur. John Locke ve David Hume en önemli temsilcileridir.

Fatalizm (Kadercilik, Yazgıcılık)

Her şeyin önceden doğaüstü bir güç tarafından belirlendiğini ve hiç kimsenin bu yazgıyı değiştiremeyeceğini savunur. Önceden belirlenmiş bu yazgıdan ötürü birey özgür değildir, dolayısıyla sorumluluktan söz edilemez.

Kuşkuculuk (Septisizm)

Genel geçer doğru bilginin insan için olanaksız olduğunu dile getiren akıma, kuşkuculuk (septisizm) adı verilir. Bu akımın önde gelen temsilcileri, İlk Çağ felsefesinde Phyrrhon, Timon, Arkesilaus ve Karneades’tir. Bu anlayışa göre; duyularımızın bize sağladığı bilgi karmaşıktır, atlatıcıdır, değişkendir. Oysa doğru bilginin mutlak, açık ve genel geçer bir bilgi olması gerekir.

Nihilizm 

(Hiççilik)

Felsefede nihilizm, hiçbir şeyin var olmadığını, hiçbir şeyin bilinemeyeceğini savunan görüştür. Nihilizm öğretisi, bilgi felsefesinde her tür bilginin bir aldanma olduğunu, bilginin olmadığını; ahlak felsefesinde insan eylemlerini belirleyen değerlerin olmadığını; varlık felsefesinde hiçbir şeyin var olmadığını savunur.İlk Çağ Yunan filozofu Gorgias bu görüşün temsilcilerinden biridir.

Panteizm 

(Tüm Tanrıcılık, Kamu Tanrıcılık)

Tanrı ile evreni bir, aynı ve özdeş kılan anlayıştır. Bu anlayışa göre, Tanrı’nın evrenden ayrı ve bağımsız bir varlığı yoktur. Aksine Tanrı doğada, nesnelerde ve her şeyde vardır. Her şey Tanrı’dır. Temsilcileri Plotinos, Bruno’dur.

Panenteizm (Diyalektik Teizm)

Her şey Tanrı’dadır ve Tanrı ile evren bir değildir. Bu anlayışa “Çift kutuplu Tanrı anlayışı” denir. Tanrı’yı soyut, mutlak ve değişmez gibi yönleriyle evrenin üstünde (aşkın); somut, göreli ve değişen yönleriyle de evrenin içinde (içkin) görür.Temsilcileri White Head, Hegel, Spinoza, İbn-ül Arabî.

Taoizm 

(Taoculuk)

Dış dünyadaki nesnelerin gerçekte var olmadığını savunan bir başka görüş de Taoizmdir. Taoizm MÖ 6. yüzyılda Lao- Tse tarafından kurulmuştur. Bu görüşe göre her şey Taodur. Taodan akar, Taoya döner. Bu anlayışa göre Tao evrendeki düzendir. Tao kendiliğinden var olmuştur.Bütün bu özellikler varlığı yokluğa götüreceğinden Tao yokluk demektir.

Kinizm

Anthisthenes mutluluğa ancak erdemle ulaşılacağını ve bu erdemin de dünyevi hazları yadsımakla mümkün olabileceğini (mülkiyet, aile, din v.b. değer ve yargıları reddederek) savunmuştur.

Sürrealizm

Gerçeküstücülük, bilinç ile bilinç dışını birleştiren bir yoldur. Gerçeküstücülük akımı, gerçek dışı anlamında değil aksine gerçeğin insandaki iz düşümü şeklinde bir yaklaşımdır.

Liberteryanizm (Özgürlükçülük)

İnsan eylemleri birtakım kurallara göre ortaya çıkmaz. İnsan eylemlerini belirleyen kurallar olmadığından insan özgürdür. Bundan dolayı insan davranışlarından sorumludur. Bu anlayışı savunanlar, devletin olabildiğince küçülmesi ve insanlara ahlaki kısıtlama yapılmaması gerektiğini savunarak özgürlükleri azamileştirmek istemişlerdir.

Epistemoloji 

(Bilgi Felsefesi-Bilgi Kuramı)

Epistemoloji ya da bilgi felsefesi, bilgiyle ilgilenen bir felsefe dalıdır. Epistemologlar, bilginin doğası, kaynağı ve kapsamı, epistemolojik gerekçelendirme, inancın rasyonelliğini ve diğer çeşitli konuları incelemektedir.

Ontoloji 

(Varlık Felsefesi)

Ontoloji, varlık felsefesi ya da varlıkbilim, temel sorunu varlık olan felsefi disiplin. Varlık ya da varoluş ile bunların temel kategorilerinin araştırılmasıdır. "Varlık" ve "varoluş" ayrımını; "Varlık vardır" ve "Varlık yoktur" fikirlerini tartışır.

Estetik 

(Güzellik Felsefesi)

Güzel duyu, bedii ya da estetik sanatla, güzellikle ve zevkle ilgilenen felsefe dalıdır. Estetik, eski Yunanca aisthesis sözcüğünden gelmektedir. Anlamı; duymak, algılamak demektir. Güzelliğin oluşturulması ve değerlendirilmesiyle ilgilenir.

Hukuk Felsefesi

Hukuk felsefesi kanunlar, yasal düzenler, haklar ve adalet gibi konulara odaklanır. Hukuk felsefesi de bireylerin müşterek iyiliği için hukukun temel prensiplerinin adil olmasına zemin hazırlar. Özel ve kamusal yargı işlemlerinin yerine getirilmesini adil bir temele oturtur.

Eğitim Felsefesi

Eğitim felsefesi; eğitimin doğası, süreci, amaçları ve idealleri ile ilgilenen bir felsefi alandır. Eğitim toplumsal kurumlar bağlamında veya varoluşsal gelişme süreci içinde ele alınabilir. Eğitim felsefesi ise konunun toplumsal yönünden ziyade insanlık açısından eğitime yaklaşır.

Bilim Felsefesi

Bilim felsefesi, felsefeye özgü yöntem ve tekniklerle bilimi ele alan felsefenin alt disiplinidir. Amacı felsefeye özgü düşünme ve çözümleme yönteminden yararlanarak, bilimin kavramsal yapı ve işleyişini aydınlatmaktır.

Siyaset Felsefesi

Yönetim, iktidar, siyaset, devlet gibi temel siyaset kavramlarını sorgulayan, açıklamaya çalışan, bunun yanında iyi bir yönetimin nasıl olması gerektiği, iyi bir yöneticide bulunması gereken özellikleri, egemenliğin kaynaklarını araştıran felsefe alanıdır.

Din Felsefesi

Din felsefesi dini konu edinen, dinin insan var oluşunun kaynağı, insan doğasının ve kaderinin kaynağı ve değerleri ile ilgili sorunları ele alarak sorgulayan felsefe disiplinidir.

Zihin Felsefesi

Zihin felsefesi, zihin, zihinsel olaylar, zihinsel işlevler, zihinsel özellikler, bilinç ve bunların fiziksel bedenle, özellikle beyinle ilişkilerini inceleyen felsefenin bir alt araştırma koludur.

Psikoloji Felsefesi

Psikoloji felsefesi, modern psikolojinin teorik temellerinde yatan birçok konuyu ifade eder.